เทคนิค
การเขียนเพลง
สไตล์ เอส กล้วยไทย

เขียนเพลงไปทำไม เขียนแล้วได้อะไร?

เขียนเพลงไปทำไม? เริ่มที่ข้อนี้เป็นอันดับแรกเลยครับ มีหลายเหตุผลทีเดียวที่เราต้องการจะเขียนเพลง เช่น เขียนเพลงเพราะอยากเป็นนักร้อง, เขียนเพลงเพราะอยากเป็นนักแต่งเพลง, เขียนเพลงเพราะมีวงดนตรีแล้วเพื่อนในวงมันโยนหน้าที่ตรงนี้มาให้ทำ!, เขียนเพลงเพราะอยากดัง, เขียนเพลงให้แฟน, เขียนเพลงด่าคนอื่น หรือจะเหตุผลอะไรก็แล้วแต่

ถามตัวเองให้แน่ใจก่อนเป็นอันดับแรก เพราะผลที่ตามมาก็คือ เราจะรู้ทันทีว่า "เขียนเพลงแล้วมันจะได้อะไร?"

เขียนเพลงแล้วได้เป็นกลอน (ไปซะงั้น), เขียนเพลงแล้วได้ขยะวรรณกรรม???, เขียนเพลงแล้วได้เรียงความ จะอะไรก็ไม่สำคัญเท่ากับว่า เขียนเพลงให้ได้เป็น "เพลง" ครับ ถ้าตอบคำถามข้อนี้ให้กับตัวเองได้แล้ว เราไปต่อกันที่ข้อสองเลยครับ

เขียนเพลงให้ใครร้อง จับจุดให้ปฏิสนธิเป็นเอกลักษณ์

ถ้าเขียนเพลงให้ตัวเองร้อง ในความคิดผม ผมว่าเป็นอะไรที่ง่ายที่สุด เพราะใครล่ะจะมารู้ใจและความต้องการมากไปกว่าตัวเรา เราจะรู้ทันทีว่าคำไหนเขียนออกมาแล้ว ชอบ ไม่ชอบ ใช่ ไม่ใช่ คำร้องแต่ละคำเข้าปากหรือเปล่า ฟังแล้วทะแม่งๆ ไหม

แต่ที่สำคัญไปกว่าก็คือ เขียนเพลงให้ตัวเองแล้วต้องให้คนอื่นๆ หรือเพื่อนร่วมวงชอบด้วยครับ ไม่ใช่ว่า "กูชอบแล้วมึงต้องเอาตามนี้นะ ห้ามเปลี่ยนเนื้อเพลงกู" แบบนี้ก็ทำไปคนเดียวเหอะ

เขียนเพลงให้คนอื่นร้อง มีข้อแม้เกิดขึ้นมากมาย เช่น ลักษณะนิสัยของคนร้อง, การแต่งตัว, Life Style, ประสบการณ์ชีวิต, คำพูดติดปาก, สังคมที่คนๆ นั้นใช้ชีวิตอยู่ เราสามารถจับจุดสำคัญเหล่านั้นออกมาเขียนเป็นเพลง เพื่อให้ตรงกับความเป็นตัวตนของนักร้องให้มากที่สุด เพราะไม่มีใครอยากร้องเพลงที่ร้องยังไงก็ไม่ใช่ตัวกู

เนื้อร้อง / ทำนอง / ดนตรี อะไรควรเกิดก่อนกัน?

อาจจะไม่ยากเท่าคำถามที่ว่าไก่กับไข่อะไรเกิดก่อนกัน? เพราะคำตอบในข้อนี้ก็คือ อะไรเกิดขึ้นก่อนก็สามารถทำให้มันเป็นเพลงขึ้นมาได้ทั้งนั้น มี 4 แนวทางหลัก:

ความถนัดของแต่ละคนก็ไม่เหมือนกัน เอาเป็นว่าถนัดแบบไหนก็ทำตามนั้นเลยครับ มันไม่มีแบบแผนหรอกว่าอะไรต้องมาก่อนกัน

ใครบอกชื่อเพลงไม่สำคัญ! คำอัศจรรย์ดึงดูดคนฟังได้เสมอ

สำหรับคนที่คิดว่าเพลงคุณเจ๋งอยู่แล้วจะตั้งชื่ออะไรก็ต้องดังแน่นอน เคล็ดลับข้อนี้ก็ไม่มีค่าอะไรสำหรับคุณเลยครับ หลายเพลงที่ผมคิดชื่อเพลงกันหัวแทบแตกอย่าง เพลงรักระดับโลก, เสกเพลงเข้าหัว, วาระเอาคืน, ระบำแห่งความตาย, การเดินทางของหิ่งห้อย, หนึ่ง...อนันตกาล, ชลาลัย

ชื่อเพลงเหล่านี้ กับชื่อเพลงอย่าง รักเธอ, คิดถึง, เธอคนเดียว คุณคิดว่าอันไหนสะดุดหูคนฟัง (อ่าน) ได้มากกว่ากัน?

ต้องยอมรับว่า เพลงที่เพราะ ติดหู บางครั้งยังไม่ได้รู้ชื่อเพลง แค่เพียงได้ยิน คุณก็ชอบเพลงเหล่านั้นได้แล้ว แต่ถ้ามากกว่านั้นล่ะ? ถ้ามันทั้งเพราะ ถูกใจ และพอรู้ชื่อเพลงแล้วสะดุดหู สะดุดตาทันที คุณก็จะยิ่งจดจำเพลงเหล่านั้นได้มากกว่าหรือเปล่า?

ยกตัวอย่างเช่น เมื่อเห็นชื่อเพลง ระบำแห่งความตาย อาจทำให้เกิดความอยากรู้ไปถึงเนื้อหาทั้งหมดของเพลงมากขึ้น ทั้งๆ ที่จริงแล้ว มันมีเนื้อหาหลักธรรมดาๆ ที่อาจจะเขียนออกมาด้วยชื่อเพลงง่ายๆ ว่า "เธอหักอกฉัน" ก็ได้ หรืออย่างเพลง หนึ่ง...อนันตกาล ผมอาจจะตั้งชื่อว่า รักเธอคนเดียวตลอดไป ก็คงไม่มีใครว่า แต่สำหรับผม มันง่ายไป มันไม่ท้าทายสำหรับผมครับ

หนังกับเพลง บรรเลงบนพื้นฐานเดียวกัน

ผมชอบดูหนังครับ ในความรู้สึกของผมก็คือ หนังกับเพลงมีอะไรใกล้เคียงหรือเหมือนกันพอสมควร หนังเรื่องหนึ่ง ไม่ต่างจากเพลงๆ หนึ่ง ที่บางทีเริ่มด้วยการปูเรื่อง (A) ขมวดปม (B) และปล่อยหมัดเด็ดตรง Hook ก็คือจุดไคลแมกซ์ของเพลงนั่นเอง

ลองจับเอาหนังมาทำเพลง แล้ววันต่อมาก็ลองทำเพลงออกมาประกอบหนังบางที อาจเปิดโลกทัศน์ของเราให้กว้างขึ้นกว่าที่เป็นอยู่ก็ได้นะครับ

ฉันทลักษณ์เพลง ทำไมต้องมีท่อน A / B / Hook?

ประเด็นข้อนี้ต่อเนื่องมาจากหนังกับเพลง มันไม่ใช่แบบแผน ไม่ใช่ความเชื่อ แต่มันเป็นความคุ้นชิน มาตั้งแต่ลืมตาขึ้นมาแล้วได้ฟังเพลงต่างๆ บนโลกใบนี้ กว่า 90% มีฉันทลักษณ์ไปในแนวทางเดียวกัน

อาจจะมีท่อน A2 ตามมาขยายความหรือสรุปเรื่องราวอีกทีว่า "แต่ไม่เป็นไร เพราะรักเธอ ฉันจึงยอม" หรือหักมุมว่า "แต่จำเอาไว้ สักวันกูจะมาทวงคืน" ก็ไม่มีใครว่าอะไรนะ

ถ้าจะแต่งเพลงให้คนทั่วไปฟัง ก็เดินตามที่เขาทำๆ กันมาแล้วประสบความสำเร็จ แบบพื้นๆ เหมือน 90% ที่เขาทำกันมาก็ทำไปเหอะ เพราะหลายครั้งที่ผมลองทำอะไรที่มันแหวก หรือแหกกฎเกณฑ์พวกนี้ไป ผลลัพธ์ที่ได้มามันไม่ค่อยโลดโผนสักเท่าไหร่ แต่ถ้าคุณอยากแหกความเป็นมนุษย์บ้างในบางอารมณ์ มันก็ไม่ผิดหลักการอะไร

ไม่มีหรอก เนื้อเพลงที่ดี มีแต่เนื้อเพลงที่โดน

เราคงจะตัดสินกันลำบากว่าเพลงไหนบ้างที่เข้าข่าย "เนื้อเพลงที่ดี" เพราะบรรทัดฐานและความชอบของแต่ละคนก็แตกต่างกันไป แต่สิ่งหนึ่งที่เราสัมผัสได้จาก "เพลงที่ดัง" ที่ฮิตกันทั่วบ้านทั่วเมืองได้ก็คือ มันแต่งได้ไงวะ? เนื้อเพลงมันโดนจริงๆ

ไอ้คำว่า "เนื้อเพลงโดน" นี่ อาจจะมาจาก คำแปลกๆ หรือประโยคแทงใจ หรืออะไรก็แล้วแต่ ที่พอมันได้ตกมากระแทกหูครั้งแรก แล้วทำให้เราจำมันได้ทันที อาจจะฟัง (บางคำหรือทั้งเพลง) แล้ว "ฮา" ฟังแล้ว "แรง" ฟังแล้ว "ติ๊งต๊อง"

หลายหัวดีกว่าหัวเดียว แชร์สมองกับคนอื่นบ้าง

บางครั้งผมเขียนเพลงแล้วรู้สึกตัน หรือนึกคำไม่ออก ตัวช่วยที่เป็นวัตถุดิบและสุกก็ใช้ไปหมดแล้วก็ยังไม่โดนใจ ก็ได้เพื่อนในวงและคนรอบข้างนี่แหละครับ ช่วยกันขัดเกลา หรือให้คำแนะนำจนออกมาเป็นเพลงแต่ละเพลง

อย่าดื้อจนไม่ฟังคนอื่น คิดว่าตัวเองเก่งหรือถูกต้องอยู่คนเดียว คนเราไม่ได้รู้ไปหมดเสียทุกอย่างฉันใด การเขียนเพลงก็ยังต้องการแรงบันดาลใจจากคนรอบตัวฉันนั้น

หรืออย่างในอัลบั้ม Eskimo Project ที่เป็น Side Project ของผมเอง ก็มีคำที่ต้องแปลไทยเป็นไทยอยู่บ้างเหมือนกัน เช่น ไม่ใช่พระเจ้า, ชลาลัย, เด็กหญิงน้ำตา และเพลงที่ผมแต่งให้กับวง Sound of Desolate อย่างเพลง เรียนท่านสุภาพสตรีที่ฉันรัก ก็มาจากประโยคที่ว่า "เรียนท่านสุภาพบุรุษและสุภาพสตรี" นั่นเองครับ

ภาษาไทยดิ้นได้ สนุกจะตายถ้ารู้จัก "พลิกคำ"

หนึ่ง...อนันตกาล ไม่ได้เป็นคำๆ เดียวกันครับ ผมเอามารวมกันเพื่อสรุปเรื่องราวในเพลงทั้งหมด, เสกเพลงเข้าหัว มีที่มาจาก เสกตะปูเข้าท้องครับ เราเอามาเล่นคำกันใหม่

แม้แต่เนื้อบางเพลงอย่าง กำเนิดหนุมาน หรือ เพลงรักระดับโลก ยังมีภาษาบาลีหรือคำแปล บทสวดต่างๆ มาอยู่ในเพลงได้เลย

ถ้าจะถามว่า ผมมั่วคำเหล่านี้ขึ้นมาเอง มันไม่ผิดรูปแบบภาษาไทยหรือ? อ้าว... ก็ทีวัยรุ่นยังมีศัพท์แสง คำแสลงใหม่ๆ ออกมามากมาย บางคำได้รับความนิยมจนต้องบรรจุลงในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานด้วยซ้ำไป ลองดูครับ ผมว่ามันสนุกดี

คำซ้ำซาก เรื่องราวซ้ำซ้อน พยายามเลี่ยงให้ไกลที่สุด

ผมเป็นคนเขียนเพลงที่โรคจิตพอสมควร และโรคจิตขึ้นเรื่อยๆ ในระยะหลังๆ ขนาดที่ว่าจะแต่งเพลงขึ้นมาเพลงหนึ่งต้องไป Search หาข้อมูลในอินเตอร์เน็ตว่า ชื่อเพลงนี้มีคนใช้ไปหรือยัง เนื้อหาแบบนี้ มีคนใช้กับใครหรือเปล่า ขนาดนั้นเลยทีเดียว

เพราะอะไรล่ะ? เพราะถ้าเสนออะไรที่ซ้ำกับคนอื่น แล้วเรามาทีหลังเค้า หน้าซ้ำยังทำไม่ได้ดีไปกว่าของเดิมที่เค้ามีอยู่แล้ว ต่อให้เพลงๆ นั้นเพราะแค่ไหน ก็อาจจะเกิดยากขึ้นเท่าตัวครับ แต่ถึงเราจะคิดว่าเราแต่งออกมาดีกว่าก็ตาม ถ้าเป็นผม ผมก็ไม่อยากทำซ้ำกับใครอยู่ดี

หรือลองตั้งโจทย์ใหม่ๆ ขึ้นมาเอง เพื่อความท้าทาย เช่น ผมอยากแต่งเพลงบอกรักแต่ต้องไม่มีคำว่ารักอยู่ในเพลงสักคำ เออ... มันก็น่าลองดู

เพลงที่ชอบ อาจไม่ใช่เพลงที่ใช่ เขียนเสร็จแล้วพอใจหรือยัง?

เคล็ดลับจากอาจารย์ทั้งสองของผมโดยตรงเลยครับ (อาจารย์ชนะ เสวิกุล กับอาจารย์อาทิตย์ สาระจูฑะ) ท่านทั้งสองเคยบอกกับผมหลังจากที่ผมเอาเนื้อเพลงไปส่งว่า ชอบหรือยัง ถ้ายังไม่ชอบ ก็แปลว่ายังไม่ใช่

คิดเล่นๆ ก็คือ ถ้าเราแต่ง แล้วคิดว่ามันยังไม่ดีที่สุด ถ้ามีเวลาก็แก้ อย่าเพิ่งให้คนอื่นดู เอาให้ตัวเราเองชอบก่อน ถ้าเราพอใจแล้วค่อยส่งต่อให้เพื่อนร่วมงานช่วยกันออกความเห็นอีกแรง

คิดเล่นๆ อีกรอบก็คือ ถ้าตัวเราเองยังไม่ชอบมัน แล้วจะมีคนชอบเหรอวะ? (อาจจะมีข้อยกเว้น แต่เปอร์เซ็นต์น้อยกว่าแน่นอนครับ)